|
به بهانه سال اصلاح الگوي مصرف
|
بهرهوري در غرب شامل اثربخشي بالا به همراه كارايي مناسب است.
كارايي: يعني اينكه كارها خوب انجام ميشود. (Doing works nice)
اثربخشي:يعني اينكه كه كارهاي خوبي انجام شود. (Doing nice works)
براي توضيح بيشتر به اين نكته توجه كنيد كه ممكن است يك فرايند به خوبي انجام شود و بالاترين كارايي در روش انجام فرايند وجود داشته باشد اما به دلايل مختلف مانند نابجا بودن عمل،هدفگذاري نادرست يا غير آن به نتيجه و اثر مطلوب نرسد(اثربخشي نداشته باشد).
همانطور كه مي بينيد در فرهنگ پوزيتيويستي غرب براي استفاده حداكثر از وروديها (بخوانيد نعمتهاي الهي) نيازمند به كارايي بالا در كنار اثربخشي بالاي فرايندها (اعمال) هستيم.(كارهاي خوب به خوبي انجام شود).تا بهرهوري مناسب احصاء شود.واين بهرهوري مناسب يكي از اركان رشد و پيشرفت جامعه غربي ميشود. حال فكر ميكنيد اين رشد و پيشرفت غرب كه ناشي از نظام بهرهوري ذكر شده است چه چيزي كم دارد؟ آيا اصلاً ميتوان اين الگوي پيشرفت جامعه غربي را ناقص دانست؟
بيشك اگر از زاويه آموزههاي اسلام به پيشرفتهاي امروز غرب نگاه كنيم آنرا دچار نواقص جدي ميبينيم. به همين دليل است كه بسياري از متفكرين اسلامي داعيه اين را دارند كه ما بايد الگوي پيشرفت و توسعهاي مبتني بر آموزههاي متعالي اسلام براي جوامع اسلامي ارائه كنيم. حال اين سؤال پيش ميآيد اين الگو چه تفاوتهايي با نمونه غربي آن دارد؟
پاسخ به اين سؤال نيازمند تلاشهاي علمي بسيار گستردهاي است كه هنوز به جرأت ميتوان گفت در مراحل ابتدايي آن قرار داريم. اما بهعنوان يك نكته قابل تأمل كه ميتواند در اين راه مفيد باشد ميتوان به نظام بهرهوري در اسلام اشاره كرد و آن را با نمونه غربي اش مقايسه نمود.
نظام بهره وري در اسلام سه پايه دارد اسراف، تبذير و اتراف كه سادهترين بيان اين مفاهيم به شكل زير است:
اسراف: هرگونه زيادهروي در مصرف را گويند. مثلاً ماشيني را كه ميتوان با يك سطل آب شست با دو سطل آب بشوييم به عبارتي مصرف نادرست در محل درست است. اسراف را ميتوان تقريباً شبيه نفي كارايي در غرب تعريف كرد.
تبذير: هر گونه مصرف بيهوده را گويند. مثلاً ماشين تميز را دوباره ميشوييم(اما با يك سطل آب) بهعبارتي مصرف درست در محل نادرست تبذير را نيز ميتوان معادل همان نفي اثربخشي غربي دانست.
اتراف: اين مفهوم كه در نظام بهرهوري غربي هيچ اشاره اي به آن نشده است به روح و فرهنگ حاكم بر مصرف اشاره دارد و هرگونه نعمتزدگي، طغيان، رفاهزدگي، غرق شدن در غفلت و ... را شامل ميشود.
ميبينيد كه مفهوم اتراف به نظام بهرهوري اسلامي روح و جهت ميبخشد و اين همان حلقه مفقوده بهرهوري در غرب است.
به بيان ديگر اگر اسراف(كارايي)به روش و تبذير (اثربخشي) به محل و موضوع انجام فرآيندها (اعمال) ميپردازد. مفهوم اتراف در اسلام به نتيجه معنوي آنها ميپردازد.
يعني در الگوي پيشرفت اسلامي تنها كارايي و اثربخشي بالاي فرآيندها (اعمال) كافي نيست. بلكه بايد اين عوامل در جهت مناسب و متعالي به فرآيندها و كارهاي جامعه لحاظ شود تا جامعه به پيشرفت مبتني بر آرمانهاي انساني و اسلامي دست پيدا كند.
البته در پايان بايد اشاره كنم كه متاسفانه جامعه ما نيز مانند بسياري از جوامع اسلامي در اين مورد هم مانند نمونه هاي بسيار ديگر، مغلوب فرهنگ غرب شده است و از اصالت اسلامي و حتي شرقي خود دور شده است.
به همين دليل است كه مي بينيم در حالي كه رهبر فرزانه انقلاب با درك ابعاد موضوع نام اين سال را سال اصلاح الگوي مصرف اعلام مي كند؛در سوي ديگر همه و همه از رسانه ملي گرفته تا سياست گذاران كلان كشور در برنامه هاي توسعه دست به دست هم مي دهند تا با ترويج مصرف زدهگي اين حركت را هم به بهترين نحو به نابودي بكشانند.
نوشته شده توسط رها در شنبه بیست و سوم آبان 1388 ساعت 11:15 | لینک ثابت |
|
|
|
|
|
RSS
POWERED BY
BLOGFA.COM
|
|
